Towarzystwo Miłośników Ziemi Sterdyńskiej
Towarzystwo Miłośników Ziemi Sterdyńskiej (www.towmzs.strefa.pl) zostało utworzone w 1998 roku. Zrzesza osoby fizyczne zainteresowane rozwojem kultury i turystyki oraz historią, oświatą, twórczością ludową, rękodziełem i tradycją Ziemi Sterdyńskiej i Ziem z nią sąsiadujących.
Celem Towarzystwa jest działalność kulturalna, turystyczna i oświatowa oraz dokumentowanie i popularyzowanie historii, tradycji, twórczości ludowej i atrakcji turystycznych gminy Sterdyń i sąsiadujących ziem.
Towarzystwo swoje cele osiąga poprzez:
- poznawanie przeszłości dziejowej miejscowości i gminy Sterdyń,
- zbieranie i opracowywanie informacji dotyczących historii, tradycji, twórczości ludowej, rękodzieła i atrakcji turystycznych,
- popularyzowanie historii, twórczości ludowej i rękodzieła,
- organizowanie konkursów na temat wiedzy o historii, kulturze, tradycji i twórczości ludowej,
- organizowanie imprez kulturalnych,
- inicjowanie i współdziałanie z władzami samorządowymi w sprawach rozwoju kultury,
- organizowanie sesji popularnonaukowych,
- prowadzenie działalności wydawniczej,
- współdziałanie z Gminnym Ośrodkiem Kultury i Sportu i inicjowanie działalności kulturalnej prowadzonej przez ten ośrodek,
- współdziałanie z organizacjami współczesnymi
- współdziałanie z organami gminy,
- gromadzenie eksponatów i podejmowanie działań dotyczących zorganizowania muzeum regionalnego,
- inicjowanie i popieranie badań naukowych odnośnie przeszłości dziejowej miejscowości i gminy Sterdyń
- organizowanie zebrań i odczytów na tematy związane z kulturą i perspektywami jej rozwoju oraz przeszłością historyczną,
- organizowanie rajdów i wycieczek.
Realizując cele statutowe Towarzystwo wspierało ludowych poetów i popularyzowało ich twórczość.
W 2001 r. sfinansowało wydanie debiutanckiego tomiku wierszy pt. „ Kapliczka” Marianny Bakońskiej, ludowej poetki z miejscowości Chądzyń.
„Urok wsi”
urok wioski mnie urzeka,
wiosną drzewa pękające,
latem dywan barwnych kwiatów,
bociany na łące.
Jesień mieszka w złotych sadach
swe owoce ludziom niesie.
Chociaż z ciemnych chmur zasłona,
piękna polska jesień.
Zimą skrzypi śnieg pod butem.
Człowiek lekko głowę trzyma.
Kulig niesie nas po polach.
Piękna polska zima.
Jakie barwne w krąg widoki!
Nie potrzeba gnać ku gwiazdom.
Wsi rodzinnej nie zamienię
przenigdy na miasto.
Za to, że nam słońce dałeś,
ranne i wieczorne zorze,
cztery piękne pory roku,
dziękuję Ci, Boże!
lub
„Lipa”
W zielonej sukni
stała przy drodze.
Na ludzkie życie
patrzyła co dzień.
Przyszedł artysta,
ściął lipy gałąź
i z niej wyrzeźbił
świątków niemało.
W kapliczkach Chrystus
siedzi w koronie
i błogosławi
ojczystej stronie
Nie żałuj, lipo,
swego ramienia,
które w Chrystusa
ktoś poprzemieniał.
Bóg frasobliwy,
choć cierpi skrycie,
jest naszą Drogą,
Prawdą i Życiem.
W 2002 r. Towarzystwo wydało tomik wierszy pt. „Poezje” Franciszka Główki, ludowego poety z miejscowości Paderewek.
„Modlitwa”
O dzień spokojny
I noc szczęśliwa,
O wiarę żywą
I o wytrwanie!.....
O pokój, zgodę,
Ludzką życzliwość
I sprawiedliwość-
Modlę się, Panie!....
O Wielki Boże!....
Daj żyć bez grzechu,
W życia pośpiechu-
Być pożytecznym!....
Daj siłę woli,
By dobroć szerzyć,
Kochać i wierzyć-
Tyś szczęściem wiecznym!
O Chryste!.... Jezu!....
Przez Imię święte
I rany cięte-
Aż do zabicia!...
Oddal.... błagany!....
Mordy i wojny,
Daj wiek spokojny
Kulturę życia!....
Towarzystwo nie zapomniało o młodych talentach poetyckich. W roku 2006 r. wydało debiutancki tomik poezji pt. „ Metamorfoza” Leny Szczeć, młodej poetki z miejscowości Dzięcioły Bliższe.
„Ogień”
Ogień
życiodajny płomień
symbol pamięci
ciepły łuny blask
żar zwęglonych ciał
popiół pozostanie z nas
rozdmucha go wiatr
w mglistym niebycie
płoń – by pełniej tu być
podpalaczem umysłów serc
pożary życia wzniecać
poranka wieczoru nie zasypiać.
W 2008 r. Towarzystwo wydało tomik wierszy pt. „ Wesołe Nadbuże” Franciszka Kobryńczuka – profesora zwyczajnego w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, członka Związku Literatów Polskich. Wiersze zawarte w tomiku „ Wesołe Nadbuże” mają inny charakter niż dotychczasowa twórczość poetycka autora. W humorystyczny i nieco ironiczny sposób przedstawiają szeroką, panoramę życia na podlaskiej i mazowieckiej wsi. Na wydanie tego tomiku poezji, Towarzystwo otrzymało dotację ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego.
Ponadto Towarzystwo wspólnie z Gminnym Ośrodkiem Kultury i Sportu oraz Zespołem Szkół w Sterdyni organizowało spotkania promocyjne wymienionych tomików wierszy oraz tomików poezji „ Barwy wspomnień ” i „ Kocham moje Podlasie ” Lucyny Maksimiak, ludowej poetki z miejscowości Hołowienki. Wspólnie organizowano spotkania poetyckie podlaskich poetów.
Towarzystwo zorganizowało również spotkanie autorskie z Wiesławą Kwiek. Celem promocji i popularyzacji twórców ludowych i ich twórczości w 2004 r. Towarzystwo wydało publikację pt. „ Twórcy ludowi Ziemi Sterdyńskiej ” autorstwa Danuty Kur.
Towarzystwo Miłośników Ziemi Sterdyńskiej we współpracy z Gminnym Ośrodkiem Kultury i Sportu w Sterdyni i przy dużym zaangażowaniu jego pracowników organizowało imprezy cykliczne:
- Wojewódzki Przegląd Twórczości Dziecięcej
- Tradycje i Obrzędy Wielkanocne Południowego Podlasia i Mazowsza
- Warsztaty „Ratujemy ginące zawody”
- Konkursy Kapel Ludowych i Zespołów Folklorystycznych Mazowsza i Podlasie
Na organizację imprez cyklicznych Towarzystwo otrzymało dotacje ze środków finansowych Samorządu Województwa Mazowieckiego. Cieszyły się one popularnością wśród mieszkańców gminy, a ich celem było zachęcenie do pielęgnowania regionalnego dziedzictwa kulturowego oraz upowszechnianie folkloru, rękodzieła i twórczości ludowej. Ponadto w celu utrwalania różnorodnych tradycji regionalnych Towarzystwo organizowało spotkania. Na spotkaniach tych wygłaszano referaty przybliżające lokalne tradycje związane z:
- Świętami Bożego Narodzenia,
- Świętami Wielkanocy,
- Andrzejkami
- Zapustami
Przez kilka ostatnich lat organizowano spotkania poświęcone tradycjami „Kupalnocki”. Odbywały się one w miejscowości Kiełpiniec nad jeziorkiem Stare Bużysko. Przybliżano na nich tradycje związane z ochodami Nocy Świętojańskiej. Rozpalono ognisko, pieczono kiełbaski i śpiewano pieśni biesiadne. Nie zabrakło symbolicznego puszczania wianków na wodę jeziorka, skoków przez ognisko i tańców przy muzyce. Bawiono się znakomicie.
Popularyzując historię gminy Sterdyń Towarzystwo organizowało sesje popularnonaukowe i spotkania. 25 maja 2003 r. w Gminnym Ośrodku Kultury i Sportu odbyła się sesja popularnonaukowa poświęcona życiu i działalności Ludwika Górskiego – wielkiego Polaka, dobrego gospodarza, publicysty. Program sesji obejmował referaty:
- Rys historyczny epoki
- Życie i działalność Ludwika Górskiego
Wygłosiła je Joanna Oleszczuk, historyk, redaktor Gazety Powiatowej. Prelekcję na temat: Ludwik Górski i jego przesłanie myśli konserwatywnej wygasił Robert Kastro, historyk, redaktor kwartalnika konserwatywnego, autor wstępu do ostatniego wydania pracy Ludwika Górskiego „O konserwatorstwie w Polsce”. Sesji towarzyszyła wystawa, na której można było obejrzeć drzewo genealogiczne rodu Górskich, fotografie, prace o Górskim oraz zdjęcia kościołów, których fundatorami lub współfundatorami byli Paulina i Ludwik Górscy. Inspirację do zorganizowania tej sesji była wypowiedź biskupa drohiczyńskiego Antoniego Dydycza na spotkaniu z przedstawicielami samorządu.
29 czerwca 2003 r. w Zespole Szkół w Sterdyni odbyło się spotkanie z potomkami rodu Górskich. Swą obecnością Sterdyń zaszczycili:
- Paweł Górski z żoną Marią i wnuczkami Wojtkiem i Marcinem (prawnuk Konstantego Górskiego, brat Ludwika),
- ks. Zbigniew Rostkowski, profesor Wyższego Seminarium Duchownego w Drohiczynie zajmujący się problematyką wielkich rodów, znawca rodu Górskich.
Paweł Górski mówił o planach zorganizowania sesji naukowej w Ciechanowcu poświęconej Ludwikowi Górskiemu – wielkiemu Polakowi. Podkreślił bardzo ważną działalność towarzystw stojących na straży tradycji i o konieczności zachęcenia młodzieży do działalności w takich towarzystwach. Ponadto mówił m.in. „ Tylko świadomi wagi i znaczenia naszego dorobku kulturowego, pielęgnując tradycje i nie zapominając o ważnych postaciach i ich zasługach możemy dumnie wejść w trzecie tysiąclecie”. Ks. Zbigniew Rostkowski mówił m.in. o Paulinie i Ludwiku Górskich, ich miłości do ziemi ojczystej i rodzinnej, aktywności społecznej i o ich godnej naśladowania postawie. Zwrócił uwagę na wiele aspektów życia Ludwika Górskiego stanowiących podstawę do wyniesienia tego człowieka na ołtarze. Na zakończenie spotkania jego uczestnicy udali się do Pałacu Ossolińskich, dolnej siedziby Górskich, na zaproszenie pani Marzanny Woźmowskiej – Szyling w imieniu prezesa Zarządu Zespołu Pałacowego pana Tomasza Durkiewicza. Pani Marzanna oprowadziła po pięknych wnętrzach tego zabytkowego obiektu i zapoznała w sposób bardzo interesujący z jego przeszłością. Spotkanie przebiegało w ciepłej i rodzinnej atmosferze.
27 kwietnia 2008 r. w Pałacu Ossolińskich w Sterdyni odbyła się sesja popularnonaukowa na temat „ Ludwik Górski – ziemianin, gospodarz i społecznik”. Okazją do jej zorganizowania była 190 rocznica urodzin i 100-tna rocznica śmierci Ludwika Górskiego. Sesję poprzedziła msza święta w intencji śp. Ludwika Górskiego w kościele pw. św. Anny w Sterdyni. Podczas mszy świętej ks. Jan Terlecki, proboszcz sterdyńskiej parafii w wygłoszonym kazaniu przybliżył wiernym postać Ludwika Górskiego. Sesję Towarzystwo zorganizowało wspólnie z Pałacowym Centrum Konferencyjnym w Sterdyni. Bardzo interesujący referat na temat: „ Ludwik Górski – ziemianin, gospodarz i społecznik” wygłosił dr Grzegorz Wilk, dyrektor Archiwum Państwowego w Siedlcach. Po zakończeniu sesji jej uczestnicy udali się na poczęstunek przygotowany przez Pałacowe Centrum Konferencyjne. Mogli także podziwiać wspaniale odrestaurowane wnętrze Pałacu, dawnej siedziby Górskich oraz pozostałych obiektów tworzących Zespół Pałacowy. Mogli też spacerować alejami parku krajobrazowego, którymi w przeszłości spacerowali państwo Górscy. (zdjęcia). 24 maja 2009 r. we wspaniale odrestaurowanym Pałacu Ossolińskich w Sterdyni odbyła się sesja popularnonaukowa na temat i „Paulina Górska na tle współczesnej i twórczej aktywności kobiet w XIX w”. Mogła się odbyć w tym pięknym zabytkowym obiekcie dzięki przychylności i uprzejmości Pałacowego Centrum Konferencyjnego i jego prezesa Łukasza Łabanowskiego. Okazją do jej zorganizowania była 160 rocznica przejęcia przez Górskich sterdyńskiego majątku. Na sesję przybyli:
- przedstawiciele rodu Górskich i prof. Teresa Górska – Żółtowska, Maria Górska, Zofia Górska, Elżbieta Górska i Paweł Górski,
- profesor Franciszek Kobryńczuk z małżonką Jadwigą.
Bardzo interesujący referat na temat „ Paulina Górska na tle społecznej i twórczej aktywności kobiet w XIX wieku” wygłosił mgr Artur Ziontek z Instytutu Filologi Polskiej Akademii Podlaskiej w Siedlcach, od dawna zajmuję się dziejami Górskich na Ceranowie i Sterdyni. Maria Górska przekazała zgromadzonym, do wglądu album z pamiątkowymi fotograficznymi rodu Górskich. Na zakończenie sesji zainteresowani mogli zwiedzić i podziwiać piękne wnętrza zespołu pałacowego. Z historią pałacu i obecnym przeznaczeniem poszczególnych sal w sposób bardzo ciekawy zapoznała Mira Durska. Specjalne podziękowanie Zarząd Towarzystwa kieruje do Zarządu Pałacowego Centrum Konferencyjnego i jego prezesa Łukasza Łabanowskiego za włączenie się w organizację sesji i jej współfinansowania. Materiały z sesji zostaną wydane w formie broszury.
13 maja 2001 r. odbyło się spotkanie upamiętniające miejsce pierwszego pochówku rozstrzelanych przez Niemców: Gustawa Poślady lat 20 i Mieczysława Wilka lat 22. Zostali oni rozstrzelani w dniu 5 maja 1944 r. w miejscowości Stelągi Kolonia podczas ucieczki w stronę lasu. Nie pozwolono początkowo na pochowanie na cmentarzu w Sterdyni tylko pochowano we wspólnym grobie na skraju lasu. Dopiero po kilku dniach rodziny uzyskały zgodę na przeniesienie ciał na cmentarz w spotkaniu uczestniczyli:
- Rodzina Wilków,
- mieszkańcy miejscowości Stelągi- Kolonia oraz Sterdyń i okolice,
- przedstawiciele TMZS , ZKRP i BWP,
- harcerze z ZSDH z Łazowa,
- uczniowie i nauczyciele ze Szkoły Podstawowej w Sterdyni.
Naoczny świadek Stanisław Ołowski przypomniał przebieg egzekucji. W miejscu pierwszego pochówku znajduje się krzyż dębowy. Na zakończenie uroczystości na kamieniu pod krzyżem umocowano tablicę o następującej treści:
cdn.......
